Ev ve Fırsat Yazılar

Buda Sana Kapak Olsun Ne Demek? Eskişehir’de yaşayan, üniversitede çalışan biri olarak günüm genelde iki dünya arasında geçiyor: biri akademik toplantılar, makaleler, öğrenciler; diğeri ise kantinde edilen muhabbetler, WhatsApp grupları ve sosyal medyada önüme düşen yorumlar. İşte “Buda sana kapak olsun” ifadesi de tam bu ikinci dünyanın ürünü. İlk duyduğumda ben de durup düşündüm: Kapak mı? Neye kapak? Kime kapak? Ve neden “buda”? Bu yazıda Buda sana kapak olsun ne demek? sorusuna bilimsel bir mercekten bakacağım ama merak etme, ders anlatır gibi değil. Günlük hayattan, bazen de kendimle dalga geçerek anlatacağım. Çünkü bu ifade zaten biraz mizah, biraz meydan okuma,…

2024 Silah Bulundurma Vergisi Ne Kadar? Kaynak Kıtlığı, Seçimler ve Ekonominin Derinliklerine Dair Bir Analiz Kaynaklar her zaman sınırlıdır; bireyler ve devletler, sınırlı gelir ve zamanlarını nasıl kullanacaklarına dair sürekli seçimlerle karşı karşıyadır. Bu perspektiften bakınca, “2024 silah bulundurma vergisi ne kadar?” sorusu yalnızca bir rakamdan ibaret değildir. Bu vergi, ekonomik tercihler, kamu politikaları, bireysel davranışlar ve toplumsal refah arasındaki karmaşık ilişkilerin bir kesitidir. Kaynak dağılımı, fırsat maliyeti ve dengesizlikler gibi kavramlar üzerinden bu politikayı mikro, makro ve davranışsal ekonomi açısından incelemek bize daha derin bir bakış açısı kazandırır. Aşağıda, 2024 yılı için Türkiye’de geçerli olan silah bulundurma ruhsat harçları…

“Sivil Polis” Nedir? — Görünmez Güvenlik Ağlarının Anatomisi Birçok kişinin aklına “polis = üniforma + devriye arabası” görüntüsü gelir. Oysa bu tanım, polisin bütün rollerini kapsamaz. sivil polis kavramı, bu eşleşmeye uymayan; gündelik kıyafetlerle, “görünmez” biçimde görev yapan, bazen gizli ya da sivil toplum içinde fark edilmeden hareket eden polis memurlarını tarif eder. Bu yazıda, sivil polis ile üniformalı polis arasındaki farkı; tarihsel kökenleri, sosyolojik işlevleri ve güncel tartışmalarıyla birlikte ele alacağım. Tarihsel ve Kavramsal Arka Plan Modern polis teşkilatının doğuşu, 18. – 19. yüzyıllarda — örneğin Sir Robert Peel’in kurduğu model gibi — devletlerin nüfus artışı, kentleşme ve toplumsal…

Yargı Makamı Kimdir? Farklı Yaklaşımları Karşılaştırmak Yargı makamı, hukukun işleyişinde önemli bir yere sahip olan bir kavramdır. Adaletin sağlanmasında bu makamın rolü büyüktür, ancak kimlerin bu makamda oturduğu ve bu makamın ne şekilde işlediği, tartışmaya açık birçok farklı bakış açısına sahiptir. Yargı, hem analitik hem de insani bir bakış açısıyla ele alınabilir. Hem mühendislik hem de sosyal bilimlere olan ilgimle, içimdeki mühendis ve insan arasında sürekli bir tartışma yaşadığımı söylemeliyim. İşte o tartışmaların yansıması: Yargı makamı kimdir? Yargı Makamı: Hukuki Bir Tanım İçimdeki mühendis diyor ki: “Buna analitik bir şekilde bakalım. Yargı makamı, hukuk düzeni içinde yargı yetkisini kullanan kişilerdir.…

Liseden Bilişim Mezunu Ne İş Yapar? Liseden bilişim mezunu olmak, günümüzün hızla dijitalleşen dünyasında aslında oldukça değerli bir tercih. Birçok kişi, bilişim teknolojilerinin sadece bilgisayar mühendisliği veya yazılım geliştirme gibi “zor” alanlarla ilişkili olduğunu düşünebilir. Ancak işin içine girildiğinde, liseden bilişim mezunu olanların yapabileceği işler çok daha geniş bir yelpazeye yayılıyor. Peki, liseden bilişim mezunu ne iş yapar? Gelin, bunu basit bir dille ve günlük hayat örnekleriyle inceleyelim. Bilişim Mezunu Olmanın Avantajları Öncelikle, bilişim alanı gerçekten her yerde. Herkes bir şekilde teknolojiyle iç içe. O yüzden bilişim alanında çalışan birinin yaptığı iş, çoğu zaman etrafımızda fark edilmiyor bile. Bu, bazen…

Ekzotermik Tepkimelerde Entalpi Zamanla Azalır mı? İçimdeki Mühendis: Termodinamik Perspektifi Ekzotermik reaksiyonlar hakkında düşündüğümde, ilk aklıma gelen şey termodinamiğin temel yasaları oluyor. Ekzotermik reaksiyonlar, enerjinin çevreye salındığı, yani dışarıya ısı veren tepkimelerdir. Bu tür bir tepkime gerçekleşirken, sistemin entalpisi, yani iç enerji düzeyi, azalır. Yani başlangıçtaki enerji, ürünlere dönüşürken çevreye verilir. Burada entalpin, başlangıçtaki değerinden nihai ürünler durumuna kadar azalması beklenir. İçimdeki mühendis bu durumu en basit haliyle böyle açıklıyor: Ekzotermik bir reaksiyonun başlamasıyla birlikte entalpi azalmaya başlar. Örneğin, bir yakıtın yanma reaksiyonu esnasında, yakıtın entalpisi, oksijenle birleşip karbondioksit ve suya dönüşürken azalarak çevreye ısı olarak salınır. Bu süreç, belirli…

Lotus Çiçeği Hangi Dinin Sembolü? Lotus çiçeği, gündelik yaşamda pek çok yerde karşımıza çıkan, estetik olarak hoş bir görüntüye sahip olan bir çiçek. Ancak bu çiçek, sadece bir dekorasyondan ibaret değil. Özellikle Asya kültürlerinde oldukça derin bir sembolizme sahip. Şimdi bu güzel çiçeğin, hangi dinin sembolü olduğunu, ne anlama geldiğini ve bizlerin buna bakış açısını masaya yatıracağız. Dediğim gibi, konuyu tartışmaya açıyorum. Bu yazı, sadece bilgi vermekle kalmayacak; insanları düşünmeye itecek, sorgulatacak bir içerik olacak. Lotus Çiçeği ve Hinduizm: Temizlik ve Yeniden Doğuş Öncelikle, Lotus çiçeğinin en çok bilinen dinlerden birinde, Hinduizm’de güçlü bir yeri olduğunu belirtelim. Hinduizm’de, lotus çiçeği,…

Nümizmatik Ne İle İlgilenir? Madeni Paraların Tarihsel ve Akademik Yönleri Nümizmatik, madeni paraların ve para sistemlerinin tarihi, kültürel ve ekonomik yönlerini inceleyen bir bilim dalıdır. Bu alan, sadece paraların fiziki yapısını değil, aynı zamanda bu paraların toplumlar üzerindeki etkilerini, tarihsel bağlamdaki rollerini ve dönemler arasındaki dönüşüm süreçlerini anlamayı amaçlar. Nümizmatik, bir madeni paranın yalnızca bir ödeme aracı olarak değil, aynı zamanda tarihi ve kültürel bir nesne olarak nasıl değer kazandığını araştırır. Tarihi Arka Plan ve Gelişimi Madeni paralar, yaklaşık 7. yüzyılda Lidya Krallığı’nda ortaya çıkmıştır. O dönemde, ticaretin hızlanması ve paranın daha güvenli bir ödeme aracı haline gelmesi ihtiyacı doğmuştu.…

Malassezia Mantarı Bulaşıcı mı? Giriş: Malassezia’nın Kökeni ve Tarihsel Arka Plan Malassezia, adı 19. yüzyıl Fransız histoloğu Louis-Charles Malassez’den alır; Malassez, 1874 yılında saç derisinden elde ettiği kepek örneklerinde maya hücreleri gözlemlemiştir. ([wwwnc.cdc.gov][1]) O dönemde mantarın deride yaşadığı ve kepeğe yol açabildiği fark edilmiş, ancak bulaşıcılığına dair kesin değerlendirmeler yapılmamıştır. Zaman içinde, Malassezia türlerinin insan cildinde doğal olarak bulunan maya – kommensal mikroorganizmalardan olduğu anlaşılmıştır. ([Frontiers][2]) Günümüzde bilim insanları, Malassezia’nın cilt florasının önemli bir parçası olduğunu, aynı zamanda belirli koşullarda “fırsatçı patojen” olarak deri hastalıklarına neden olabildiğini kabul eder. ([Enfeksiyon Hastalıkları Danışmanı][3]) Bu yaklaşım, mantarın “mutlak hastalık etkeni” değil, “çevresel…

Kültür Varlıkları Nelerdir? Felsefi Bir Bakış Açısı Felsefi Perspektiften Başlangıç: Kültür ve İnsanlık İnsan, varoluşunu anlamlandırmaya başladığı andan itibaren, çevresine, tarihine ve kendisine dair izler bırakmaya başlamıştır. Bu izler, sadece fiziksel değil, aynı zamanda düşünsel ve duygusal bir miras olarak nesilden nesile aktarılmıştır. Kültür varlıkları dediğimizde, bu izlerin somutlaşmış hali aklımıza gelir. Peki, bir kültür varlığını tanımlamak ne anlama gelir? Ve kültürün, insanlık tarihiyle olan ilişkisini anlamak için hangi felsefi perspektiflerden bakmamız gerekir? Felsefi bir bakış açısıyla, kültür varlıkları sadece geçmişin somut izleri olarak kalmaz; onlar, insanlığın varlık, bilgi ve ahlakla olan ilişkisini de gösteren derin birer işaret fişeğidir. Kültür…